گياهان
زراعي تراريخته، گياهاني شبيه به همتاي طبيعي خود هستند،
با اين تفاوت كه با استفاده از دستكاري ژنتيكي، در يك يا چند صفت ويژه نسبت به
نوع طبيعي خود برتري دارند. كشت اين گياهان منافعي را براي توليدكنندگان (كشاورزان)
و مصرفكنندگان در بردارد؛ به عنوان مثال، علاوه بر اينكه محصول بيشتري عايد
توليدكنندگان ميشود، مواد شيميايي كمتري (آفتكش يا علفكش) نيز مصرف ميشوند. مصرفكننده نيز مواد غذايي ايمنتري را در نتيجهي
كاهش استفاده از مواد شيميايي در توليد محصولات
كشاورزي، مصرف خواهد كرد. تاكنون محصولات تراريخته
در گياهان مختلفي در
جهان توليد شدهاند كه از آن جمله ميتوان موارد زير را نام
برد:
سويا، برنج،
ذرت، جو، پنبه، سيبزميني، كلزا، سيبزميني شيرين، گوجه
فرنگي، كدو چغندرقند،
پاپايا، سيب، انبه، موز. آناناس و نارگيل.
گیاهان تراریخته كه در سطح خیلی وسیع كشت شده
اند، به ترتیب عبارتند از:سویا با 25/8 میلیون هكتار، ذرت با 3/10 میلیون هكتار،
پنبه با 5/3 میلیون هكتار و كلزا با 8/2 میلیون هكتار.
گياهان زراعي
تراريخته (ترانسژنيك) از
جمله محصولات بيولوژيكي نويني هستند كه پيشبيني ميشود انقلاب عظيمي
در كشاورزي به وجود میآورند. بنابراين كشورهاي مختلفي در جهان نسبت به توسعهي كشت اين
گياهان اقدام نمودهاند.
بهکارگیری روشها و فنون مهندسی ژنتیک و
بیوتکنولوژی مولکولی به طور جدی از سال 1983 آغاز و روندی به شدت رو به رشد را به
ویژه در قلمرو اصلاح گیاهان زراعی استراتژیک، طی کرد. پیشرفت در این حوزه، فوقالعاده
چشمگیر است. بهطوریکه در مدتی کمتر از هشت سال، سطح زیر کشت گیاهان دستورزی شده
ژنتیکی ، وسعتی بالغ بر 60 میلیون هکتار از اراضی کشاورزی جهان را به خود اختصاص
داد. به این ترتیب، مهندسی ژنتیک و بیوتکنولوژی مولکولی به منظور تأمین امنیت
غذایی جمعیت رو به رشد جهان وارد عمل شده و مواد غذایی دستکاری شده ژنتیک (GMOs) به تدریج وارد بازار
شد.
در سال 1986 نخستین آزمایشهای مزرعهای، با
تنباکوی تراریخته، در امریکا و فرانسه صورت گرفت. چین نخستین کشوری بود که در سال
1990، تولیدگیاهان تراریخته (تنباکو) را به شکل تجاری آغاز کرد. امریکا، دومین
کشوری بود که در سال 1994، گیاه تراریخته گوجهفرنگی را به شکل تجارتی تولید نمود.
پس از آن، در فاصله سالهای 1995 تا 1996، 35 گیاه تراریخته تولید شد که حدود 80
درصد آنها مربوط به دو کشور امریکا و کانادا بودند. تا سال 1999، بین 25 تا 45
درصد تولید برخی از محصولات اصلی زراعی (ذرت، سویا و غیره) در امریکا، با استفاده
از گیاهان تراریخته صورت میگرفت. درحال حاضر، حداقل 25 درصد از سطح زیر کشت ذرت
تراریخته و 40 درصد از سطح زیرکشت سویای تراریختة جهان در امریکاست.
1.
نقش مثبت محصولات تراريخته در تامين امنيت غذايي، تامين خوراک دام، محصولات نساجي و توليد غذاي ارزان
2.
حفاظت از تنوع زيستي
3.
نقش مثبت محصولات تراريخته در رفع فقر و گرسنگي
4.
کاهش مصرف آلاينده هاي زيست محيطي در کشاورزي
5.
کمک به کاهش تغييرات اقليمي و کاهش گازهاي گلخانه اي
6.
کمک به توليد ارزانتر سوخت هاي زيستي
7.
کمک به رشد اقتصادي پايدار با بيش از ٤٤ ميليارد سود بين سال هاي ١٩٩٦ تا ٢٠٠٧
.
8.
افزايش محصول گياهان زراعي و در نتيجه توليد غذاي بيشتر در جهان.
9.
حفظ تنوع زيستي به عنوان يك فاكتور مهم در توليد محصول بيشتر.
10.
افزايش پايداري محصول در برابر تنشهاي زنده و غير زنده.
11.
ايجاد منافع اقتصادي و اجتماعي براي جوامع مختلف و در نتيجه،
كاهش فقر در كشورهاي در حال توسعه.
12.
ایران نیز
دستاوردهایی در توليد گیاهان تراریخته داشته است. اولين و تنها برنج تراريخته
پايدار ايراني (طارم مولايي)، توليد اولين گياه پنبه ایرانی تراريخته، توليد بذور
سيب زميني عاري از ويروس، شناسايي ژنهاي مقاومت گياهان به تنش شوري، توليد
آزمايشگاهي گياه كلزا تراريخت مقاوم به علفكش از آن جمله می باشند.
