مقدمه

صفاتیکه روی کروموزوم های جنسی قرار گرفته اند متفاوت از صفاتی است که روی کروموزوم های همولوگ و هم شکل آتوزومی قرار می گیرند چون آلل های روی کروموزوم های جنسی در ارتباط با جنسیت داده ها به ارث می رسند.

ژنهای وابسته به جنس ممکن است وابسته به x یا وابسته به y باشند ولی به دلایل گوناگون فقط ژنهای وابسته  به x مهم هستند. اطلاعات چندانی در مورد ساختار ژنتیکی کروموزوم y غیر از اینکه ژنهای تعیین کننده جنسیت مرد بر روی آن واقع هستند در دست نیست. در بعضی از حیوانات چندین ژن بر روی کروموزوم y یافت شده که اثر آنها مطالعه شده است. اینگونه ژنهای وابسته به y را ژنهای هلندریک گویند. و مستقیما از پدر به پسر به ارث می رسند و هرگز در دخترها ظاهر  نمی شود. هنگامی که صحبت  از ژنهای وابسته به جنس می شود منظور ژنهای موجود برروی کروموزوم x است. اولین پژوهش  جامع در مورد صفت وابسته به جنس توسط مورگان در مگس سرکه انجام گرفت.(1).

ژنهای که بر روی کروموزومهای جنسی (در پستانداران، دروزوفیلا و دیگر موجودات) یا روی کروموزوم همسان آن یعنی z (در پرندگان و سایر انواع) قرار داردند وضع خاصی از وراثت را نشان می دهد که آن را لیتکاژ جنسی و این ژنها را وابسته به جنس می گویند.(2).  این ژن وابسته به x که در دروزوفیلا یافت شد، جهش نهفته چشم سفید بود.آمیزش های متقابلی در مورد صفات آتوزومی نیز نتایج مشابهی را نشان داده. آمیزش های متقابل به این صورت انجام میشود که یک نر واجد یک فنوتیپ(رنگ سیاه بدن ) یک ماده واجد فنوتیپ دیگری (مثل رنگ سفید) جفت گیری می کنند، سپس آمیزش بین نر و ماده دیگری با صفات معکوس نسبت به جفت گیری فوق (بعنوان مثال نر سفید و ماده سیاه) صورت می گیرد.(3).

-1- انواع الگوی توارث

از آن جایی که هر دوی کروموزوم های Y,X کروموزوم های جنسی اند سه الگوی مختلف برای توارث تمام صفات وابسته به جنس وجود دارد اول صفاتی که تنها لوکوس برای آلل آن ها روی کروموزوم Xقرار دارد، دوم صفاتی که فقط روی کروموزوم Yمحلی برای آلل خود دارند و سوم صفاتی که روی هر کروموزوم جنسی یک آلل دارند اما کلمه ی وابسته به جنس معمولاً به صفات دسته ی اول بر می گردد. برای صفات دسته دوم که صفاتی را کنترل می کند که منحصراً از طرف پدر به ارث می رسد، ژن های وابسته به کروموزوم y  (holandric traits)  نامیده می شوند. این صفات مسلماً فقط در مردان یافت می شوند و صفات مربوط به دسته سوم شبه آتوزومی نامیده می شوند. 2


منابع:

1.      آساد، محمد تقی. (1386)؛ مبانی ژنتیک. تهران. انتشارات چهر.

2.      ميرمحمدي ميبدي،سيد علي محمد و ميرلوحي، آقافخر. (1387)؛ ژنتيك (اصول و مباني). اصفهان. اتشارات جهاد دانشگاهي واحد صنعتي اصفهان

3.      استانسفیلد، ویلیام و الرود، سوزان. (1384)؛ ژنتیک. ترجمه: چیله چیان لنگرودی، رضا  و محمدی، رضا و معتمدی، غلامرضا. تهران: انتشارات آییژ.

+ نوشته شده در  سه شنبه ۱۳۸۹/۱۲/۱۷ساعت 20:0  توسط ابوذر اسدی  |